B · Şirket Kuruluşu
Şahıs Şirketi mi Limited Şirket mi?
Şahıs ve limited şirket arasındaki vergi, sorumluluk ve maliyet farkları. Hangi ciro seviyesinde hangisi mantıklı, tablo halinde.
İçindekiler
Şahıs mı limited mi sorusu, kuruluş öncesindeki en pahalı karardır. Yanlış yapıyı seçmek, ilk yıl birkaç bin liralık fark yaratır; üçüncü yılda ise vergi yükü, ortak alma ve sorumluluk tarafında telafisi zor sonuçlar doğurur. Karar, kişisel tercihle değil dört değişkenle verilir: beklenen kâr, taşıdığınız risk, ortak planınız ve müşteri profiliniz.
Bu yazı iki yapıyı yalnızca karşılaştırır. Hangi belgeyi nereye vereceğinizi, evrak sırasını ve süreleri burada tekrar anlatmıyoruz; onlar ayrı yazılarda duruyor. Yapı kararını verdikten sonra kuruluşu ve adresi tek pakette çözmek isterseniz şirket kuruluşu paketi her iki şirket türü için de aynı çerçeveyi kullanır.
Aşağıdaki bölümlerde vergi, sorumluluk, kuruluş maliyeti, işletme maliyeti, devredilebilirlik ve ticari algı başlıklarını sırayla ele alıyoruz. Vergi oranları ve eşikler her yıl değiştiği için tüm sayısal alanlar doğrulama işaretiyle bırakıldı.
Kısa cevap
Şahıs şirketi mi limited şirket mi sorusunun cevabı beklenen kâra ve taşınan riske bağlıdır. Şahıs şirketinde kazanç artan oranlı gelir vergisine tabidir ve sorumluluk kişisel mal varlığına uzanır. Limited şirkette kazanç kurumlar vergisine tabidir, kâr dağıtımında ayrıca stopaj doğar ve ortağın sorumluluğu sermaye payıyla sınırlıdır.
İki yapının farkı aslında tek cümlede toplanıyor
Şahıs şirketinde işletme ile kişi aynı hukuki varlıktır, limited şirkette ise ayrıdır. Bu tek fark, aşağıdaki bütün başlıkları belirler. Vergi neden farklı hesaplanıyor, borç neden farklı sonuç doğuruyor, pay neden devredilebiliyor. Hepsi bu ayrımın türevidir.
Şahıs şirketinde kazandığınız para doğrudan sizin gelirinizdir ve gelir vergisi tarifesine girer. Limited şirkette kazanç önce şirketin kazancıdır, şirket kendi vergisini öder, kalan tutarı size dağıttığında ikinci bir vergi katmanı devreye girer. Yapının pahalı mı ucuz mu olduğu, bu iki katmanın toplamının tek katmanı ne zaman geçtiğine bağlıdır.
Vergi farkı
Şahıs şirketinde kazanç artan oranlı gelir vergisi tarifesine tabidir. Kâr yükseldikçe uygulanan oran basamak basamak yükselir ve belirli bir kazanç seviyesinden sonra üst dilime girersiniz. Tarife dilimleri ve oranlar her yıl yeniden belirlenir [DİLİM ve ORANLAR, DOĞRULA: GİB gelir vergisi tarifesi 2026]. Güncel tarifeyi Gelir İdaresi Başkanlığı yayınlarından teyit edin.
Limited şirkette kazanç önce kurumlar vergisine tabidir ve bu oran sabittir [ORAN, DOĞRULA: GİB kurumlar vergisi oranı 2026]. Şirket kârı bünyesinde tuttuğu sürece ikinci bir vergi doğmaz. Kârı ortaklara dağıttığınız anda kâr payı üzerinden stopaj hesaplanır [ORAN, DOĞRULA: kâr payı stopaj oranı] ve tutar belirli bir eşiği aştığında ortak ayrıca beyanname verir [EŞİK, DOĞRULA: GİB menkul sermaye iradı beyan sınırı].
Bu yapı iki pratik sonuç üretir. Birincisi, kârın tamamını her ay kendinize aktarıyorsanız limited şirketin toplam vergi yükü göründüğünden yüksektir. İkincisi, kârı şirkette biriktirip yatırıma dönüştürüyorsanız limited şirket avantajlı hale gelir. Aynı ciro, aynı kâr, farklı para kullanım biçimi, farklı vergi sonucu.
KDV, geçici vergi ve stopaj yükümlülükleri her iki yapıda da vardır. Bağkur açısından da fark yoktur; şahıs şirketi sahibi de limited şirket ortağı da kural olarak 4/b kapsamındadır [DOĞRULA: SGK 4/b kapsam kuralları].
Sorumluluk farkı
Şahıs şirketinde işletmenin borcu kişisel mal varlığınızla karşılanır. Alacaklı, işletmenin varlıklarıyla sınırlı kalmaz; kişisel banka hesabınız, aracınız ve taşınmazınız takip kapsamına girebilir. Riskli iş kollarında, yüksek tutarlı sözleşmelerde ve stok taşıyan işlerde bu, kağıt üzerinde kalan bir madde değildir.
Limited şirkette ortağın sorumluluğu, taahhüt ettiği sermaye payıyla sınırlıdır. Şirketin ticari borcu doğrudan ortağın kişisel varlığına uzanmaz. Bu koruma mutlak değildir: kamu alacakları bakımından müdür ve ortakların sorumluluğu ayrı bir rejime tabidir ve ödenmemiş sermaye taahhüdü ortağın borcu olarak durur. İlgili hükümleri Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden Türk Ticaret Kanunu metninden okuyabilirsiniz.
Karar verirken şu soruyu somut olarak cevaplayın: işiniz kötü giderse ortaya çıkacak en büyük borç kalemi ne kadar olur? Cevap kişisel mal varlığınızı tehdit edecek büyüklükteyse, sorumluluk kalemi vergi hesabından daha belirleyicidir.
Kuruluş ve işletme maliyeti
Kuruluş anında şahıs şirketi belirgin şekilde ucuzdur. Noter sözleşmesi, ticaret sicil harcı, oda kaydı, imza sirküleri ve Rekabet Kurumu payı gibi kalemler şahıs şirketinde yoktur. Limited şirkette bu kalemlerin tamamı tek seferlik masraf olarak çıkar.
İşletme tarafında fark aylık muhasebe ücretinde ve defter düzeninde ortaya çıkar. Limited şirket bilanço esasına göre defter tutar, beyan yükü daha ağırdır ve mali müşavir ücreti daha yüksektir. Kapanış tarafında da fark vardır: şahıs şirketi kısa sürede kapatılır, limited şirkette tasfiye süreci aylara yayılır.
| Kalem | Şahıs şirketi | Limited şirket |
|---|---|---|
| Kuruluş masrafı | Düşük, harç ve tescil yok | Yüksek, harç ve tescil var |
| Asgari sermaye | Yok | Kanuni asgari tutar var [TUTAR, DOĞRULA: TTK 2026] |
| Kazanç vergisi | Artan oranlı gelir vergisi [ORAN, DOĞRULA: GİB tarife 2026] | Sabit oranlı kurumlar vergisi [ORAN, DOĞRULA: GİB 2026] |
| Kâr dağıtımı | Ayrı vergi doğmaz | Kâr payı stopajı doğar [ORAN, DOĞRULA] |
| Sorumluluk | Kişisel mal varlığına uzanır | Sermaye payıyla sınırlı |
| Defter | İşletme defteri ya da bilanço | Bilanço esası |
| Aylık muhasebe ücreti | Daha düşük [TUTAR, DOĞRULA: SMMM tarifesi 2026] | Daha yüksek [TUTAR, DOĞRULA: SMMM tarifesi 2026] |
| Ortak alma | Zor, yapı değişikliği gerekir | Pay devriyle mümkün |
| Şirketin satılması | Pratikte mümkün değil | Pay devriyle mümkün |
| Kapanış | Kısa | Tasfiye süreci uzun |
| Adres | Vergi dairesine bildirilir | Ticaret siciline tescil edilir |
Tabloyu yana kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
Devir, ortak alma ve çıkış
Limited şirket devredilebilir bir varlıktır, şahıs şirketi değildir. Şahıs işletmesinde müşteri listesi, marka ve ekip devredilebilir, ancak işletmenin kendisi bir bütün olarak satılamaz. Yatırımcı almak, ortak eklemek ya da işletmeyi satmak gündeminizdeyse limited yapı baştan doğru tercihtir.
Ortak eklemeyi ilerideki bir tarihe bırakmak da mümkündür, fakat şahıs şirketinden limited şirkete geçiş bedelsiz değildir. Yeni kuruluş masrafı, devir işlemleri ve muhtemel vergisel sonuçlar doğar. Bir yıl içinde ortak alma ihtimaliniz varsa, o masrafı iki kez ödemek yerine baştan limited kurmak genellikle daha ucuza gelir.
Muhasebe yükü ve günlük işleyiş
Şahıs şirketinde muhasebe ilişkisi basittir: faturaları ve giderleri mali müşavirinize iletirsiniz, beyannameler bu veriyle hazırlanır. Kasadan para çekmek diye ayrı bir kavram yoktur, çünkü işletmenin parası zaten sizin paranızdır. İşletme hesabıyla kişisel hesabı ayırmak iyi bir alışkanlıktır, ancak hukuki bir zorunluluk değildir.
Limited şirkette işleyiş daha kurallıdır. Şirketin parası ortağın parası değildir. Ortağa yapılan her ödeme bir kaleme bağlanır: ücret, kâr payı ya da ortak cari hesabı. Üçünün vergisel sonucu farklıdır ve ortak cari hesabının uzun süre borçlu kalması ayrı bir risk doğurur. Bu düzen, disiplinli çalışan bir işletme için avantaja dönüşür, gelirini gün gün harcayan tek kişilik bir iş için ise ek yük yaratır.
KDV, geçici vergi ve muhtasar beyan yükümlülükleri her iki yapıda da vardır. Fark, defter esasında ve beyan detayındadır. Limited şirket bilanço esasına göre defter tutar; envanter, amortisman ve ortaklar cari hesabı gibi kalemler düzenli takip gerektirir. Aylık muhasebe ücretinin daha yüksek olmasının nedeni de budur.
Ticari algı ve müşteri profili
Bazı müşteriler ve kurumlar şirket türüne bakar. Kamu ihalelerinde, kurumsal tedarikçi kayıtlarında ve bazı yurt dışı sözleşmelerde sermaye şirketi olmak beklenir ya da avantaj sağlar. Perakende müşteriye satış yapan bir işletme için ise şirket türünün algıya etkisi sınırlıdır.
Bu başlığı abartmayın. Yapı kararını yalnızca prestij üzerinden vermek, gereksiz muhasebe yükü altına girmenize yol açar. Prestij, vergi ve sorumluluk hesabı zaten limitedi işaret ediyorsa destekleyici bir argümandır.
Hangi durumda hangisi mantıklı
Aşağıdaki tablo bir kural değil, karar başlangıcıdır. Kesin hesap, kendi kâr projeksiyonunuz ve gider yapınız üzerinden mali müşavirinizle yapılır.
| Durum | Genellikle uygun yapı | Neden |
|---|---|---|
| Tek kişi, düşük kâr, düşük risk | Şahıs şirketi | Kuruluş ve muhasebe yükü en düşük |
| Kâr beklentisi alt gelir vergisi dilimlerinde | Şahıs şirketi | Tek katmanlı vergi daha ucuz kalır [DİLİM, DOĞRULA: GİB tarifesi 2026] |
| Kâr üst gelir vergisi dilimine giriyor | Limited şirket | Sabit kurumlar vergisi avantaj sağlayabilir [ORAN, DOĞRULA] |
| Kârı şirkette biriktirip yatırım yapacak | Limited şirket | Dağıtmadıkça ikinci vergi katmanı doğmaz |
| Kârın tamamını her ay kendine aktaracak | Şahıs şirketi | Kâr payı stopajı toplam yükü artırır [ORAN, DOĞRULA] |
| Yüksek borç ve stok riski taşıyan iş | Limited şirket | Kişisel mal varlığı ayrışır |
| Ortak alma ya da yatırımcı planı var | Limited şirket | Pay devri tanımlı bir süreçtir |
| Kamu ihalesi ve kurumsal tedarik hedefi | Limited şirket | Sermaye şirketi beklentisi yaygın |
| İşi denemek, birkaç ay içinde kapatabilmek | Şahıs şirketi | Kapanış hızlı ve ucuz |
Tabloyu yana kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
Belirli bir ciro rakamı vererek "şu tutarın üstünde limited kurun" demek doğru olmaz, çünkü belirleyici olan ciro değil kârdır. Aynı ciroyla çalışan iki işletmeden gider yapısı ağır olanın vergi matrahı düşük kalır ve şahıs şirketi avantajını korur.
Karar vermeden önce cevaplayın
Önümüzdeki on iki ayda beklediğiniz kâr ne kadar? Ciro değil, gideri düşülmüş kâr.
Kârın ne kadarını kendinize aktaracaksınız, ne kadarını şirkette bırakacaksınız?
İşiniz kötü giderse doğabilecek en büyük borç kalemi nedir?
Bir yıl içinde ortak alma ya da yatırım alma ihtimaliniz var mı?
Müşterileriniz sizden sermaye şirketi olmanızı bekliyor mu?
Bu beş cevabı yanınıza alıp mali müşavirinizle oturduğunuzda karar genellikle yarım saatte netleşir.
Sık sorulan sorular
Geçiş mümkündür ancak otomatik bir dönüşüm değildir. Uygulamada limited şirket yeni kuruluş olarak tescil edilir, şahıs işletmesi kapatılır ve varlıklar yeni şirkete aktarılır. Bu aktarımın vergisel sonuçları vardır. Geçiş masrafı, baştan limited kurma masrafından yüksek çıkabilir; bu yüzden ilk kararı iyi verin.
Tek bir doğru cevap yoktur. Düşük kâr seviyelerinde artan oranlı tarifenin alt dilimleri nedeniyle şahıs şirketi genellikle daha az vergi doğurur. Kâr yükseldikçe ve kâr şirkette bırakıldıkça limited şirket avantaja geçebilir. Hesap, güncel oranlarla ve kendi kâr projeksiyonunuzla yapılmalıdır, ciro üzerinden yapılan kaba karşılaştırma yanıltır.
Limited şirket ortakları kural olarak 4/b kapsamında sigortalı sayılır ve prim öder. Bu açıdan şahıs şirketiyle belirgin bir fark oluşmaz. Aynı anda bir işyerinde ücretli çalışıyorsanız hangi statünün geçerli olacağı ayrı bir değerlendirme konusudur. Prim tutarları her yıl yeniden belirlenir.
Şahıs şirketi vergi dairesine yapılan işe başlama bildirimiyle kurulur, tescil gerektirmez. Limited şirket MERSİS başvurusu ve ticaret sicil tescili ile kurulur. Adım sayısı, evrak yükü ve kuruluş masrafı limited şirkette belirgin şekilde fazladır. Süreçlerin ayrıntısını iki ayrı rehberde adım adım anlattık.
Sanal ofis adresi hem şahıs şirketinde hem limited şirkette kullanılabilir. Fark, adresin nasıl kayda geçtiğindedir: şahıs şirketinde adres vergi dairesine bildirilir, limited şirkette ticaret siciline tescil edilir. Tescil edilen adresin değiştirilmesi ayrı bir işlem ve masraf doğurduğu için limited şirkette adres kararı daha kalıcıdır.
Kararı somutlaştırmak için sıradaki adım
Şahıs mı limited mi sorusunun cevabı kâr beklentiniz, risk düzeyiniz ve ortak planınız birleştiğinde çıkar. Düşük kârlı ve düşük riskli tek kişilik bir işte şahıs şirketi hızlı ve ucuzdur. Kâr yükseldiğinde, risk büyüdüğünde ya da ortak gündeme geldiğinde limited şirket öne geçer.
Yapıyı seçtiyseniz sıradaki adım evrak sırasını görmek. Şahıs şirketi kuruluş adımları ve limited şirket kuruluş süreci rehberleri, seçtiğiniz yapının işlem akışını sırasıyla veriyor. Kuruluşu adresle birlikte tek elden yürütmek isterseniz faaliyet konunuzu ve planladığınız kuruluş tarihini iletin: [YER TUTUCU: telefon] veya [YER TUTUCU: iletişim formu bağlantısı].
